Professioneel zoeken | Achtergronden | Handige zoeksites

Handige links

Zoekmachines en privacy

Iedereen die actief is op internet laat sporen achter. Soms vrijwillig, zoals via formulieren waarmee u een boek besteld of een zoekwoord intikt, soms onvrijwillig zoals de gegevens die uw computer doorgeeft, zoals gegevens over de browser die u gebruikt en het IP-nummer (de kentekenplaat van de internetcomputer). Bij het gebruik van zoekmachines op internet is het juist deze combinatie van gegevens die tot vraagtekens leidt. Vooral Google ligt daarbij onder vuur. Lag in de beginjaren van internet vooral de reus Microsoft onder vuur, nu is de grootste zoekmachine ter wereld een waar doelwit. En dat is begrijpelijk: het bedrijf heeft zich bepaald niet beperkt tot het verlenen van zoekdiensten op internet. Google doet veel meer: bloggen, zoeken in boeken, adressen, luchtfoto's, het opslaan van e-mail en documenten, het leveren van vertalingen, het bijhouden van agenda's, opslaan van foto's en video's en het doorzoeken van uw eigen computer. Bijna wekelijks komen er nieuwe diensten bij, dagelijks zijn technici van het Californische bedrijf aan de slag nieuwe mogelijkheden uit te werken. En hoe zit het met de privacy van de bezitters van deze miljarden gigabytes aan gegevens die door het bedrijf worden opgeslagen en doorzocht? Veel internetters maken zich daar zorgen over. Veel groepen en websites houden Google (en andere bedrijven zoals bijvoorbeeld Yahoo en diensten van Microsoft) kritisch in de gaten. Zo zijn Electronic Privacy Information Center en de Electronic Frontier Foundation erg actief op allerlei privacykwesties die met internet en ict te maken hebben. Speciaal om Google in het gareel te houden is er Google Watch.

Wat zijn de grootste zorgen als het gaat om zoekmachines en privacy? Een gebruiker van een zoekmachine laat twee belangrijke sporen achter: het IP-nummer van zijn computer die verbinding maakt met internet en de zoekvragen die worden ingetikt. Het IP-nummer is een uniek nummer met behulp waarvan meerdere gegevens worden vrijgegeven. Zo is hiermee te achterhalen in welk bedrijf of organisatie de computer staat, via welke provider wordt gewerkt en vaak in welke plaats en land er verbinding met internet wordt gemaakt. Websites zoals Google maken daarvan gebruik door de website in de juist taal aan te bieden. Wie www.google.com intikt krijgt doorgaans niet de Amerikaanse website te zien, maar wordt verbonden met de Nederlandse versie en vanuit BelgiŽ de Vlaamse of de Franstalige versie, afhankelijk van de woonplaats. De andere groep gegevens die worden vrijgegeven zijn de zoektermen. Toen de Amerikaanse provider AOL in 2006 een geanonimiseerde lijst met 20 miljoen zoektermen vrijgaf die zijn 650 duizend gebruikers in drie maanden tijd hadden ingetikt, was het voor verslaggevers van de New York Times een koud kunstje om sommige van deze termen direct te herleiden tot mevrouw Arnold, ofwel de 'anonieme' gebruikster nummer 4417749. Het bleek, ook zonder gebruik te maken van haar IP-nummer, want dat had AOL vervangen door een willekeurig volgnummer, een kwestie van gegevens combineren. En als een grote Amerikaanse krant dat kan, dan kan de geheime dienst dat ook, en Justitie en de Belastingdienst en kwaadwillende hackers en bedrijfsspionnen ook.

Wilt u dat? Is het erg? Dat is een kwestie van afweging. Niemand hoeft gebruik te maken van Google bij het zoeken, en ook het gebruik van Google's e-maildienst, Desktop Search en dergelijke zijn geheel vrijwillig. Nu is het gebruik van internet zonder daarbij te zoeken via Google wel erg lastig. Gelukkig zijn er manieren om het vrijgeven van gegevens enigszins te beperken. Zo zijn er organisaties en websites die zeggen de privacygevoelige gegevens te versleutelen of weg te laten. een voorbeeld daarvan is Scroogle die een manier zegt te hebben ontwikkeld om wel direct met Google te zoeken, maar zonder inbreuk te maken op de privacy van de gebruiker. Een andere manier is het gebruik van een metazoekmachine zoals Vinden.nl of Ixquick.nl. Zulke zoekmachines zoeken gelijktijdig in meerdere zoekmachines en produceert daaruit het beste zoekresultaat door het combineren van de zoekresultaten en het ontdubbelen van de resultaten. Gebruikers doen zelf geen zaken met de zoekmachines, en krijgen toch de beste resultaten.

Worden bij het gebruik van metazoekmachines dan geen IP-nummers en zoektermen opgeslagen? Toch wel, dat is onvermijdelijk. Zo schrijft de metazoekmachine Vinden.nl (http://www.vinden.nl/?sttname=privacy) "Vinden.nl slaat een beperkt aantal gegevens op, maar uw IP-adres wordt binnen 24 uur onomkeerbaar verwijderd uit onze logfiles. Hierdoor is het niet te achterhalen welke zoekopdracht(en) van u afkomstig zijn." Dat is hetzelfde als Google (http://www.google.com/intl/nl/privacy.html), maar met een groot verschil: Google bewaart de gegevens 18 maanden (was 30 jaar, en na protesten 24 maanden). Wie ook daar helemaal niets van wil weten, moet internet links laten liggen. Immers: Iedereen die actief is op internet laat sporen achter.

3 juli 2007