Professioneel zoeken | Achtergronden | Handige zoeksites

Handige links

Tien essentiële zoektips

"Leer zoeken in tien stappen." Nee, zo simpel is het niet, maar met onderstaande aanwijzingen uit de praktijk maak je het jezelf wel makkelijker, en de zoekresultaten zullen beter zijn.

1. Stel van tevoren vast wat je precies zoekt

Voordat je het toetsenbord ook maar aanraakt, zul je eerst moeten verwoorden wat je precies zoekt. Documentalisten, super searchers in het jargon, doen dat bijvoorbeeld wanneer ze je vragen om te benoemen waar je naar op zoek bent, waarom je dat wilt weten, en voor welk doel je het wilt gebruiken.

Een hulpmiddel vormen de "vijf w's" die journalisten trachten te beantwoorden wanneer ze een nieuwsbericht opschrijven: wie, wat, waar, wanneer en waarom.
Een andere manier is: bedenken wat er (idealiter) staat op de webpagina die je zoekt. Wat is de titel, welke woorden kunnen er gebruikt worden.

Voorbeeld: op zoek naar een reisverslag vanaf de Himalaya? Aan termen als "bergsport" of "alpinisme" heb je niet veel. Termen als: "Himalaya", "basiskamp", "de volgende dag", of "klimmen" kunnen je wel eens veel verder helpen.

2. Kies de beste

Kies de beste zoekmachine voor de soort vraag die je hebt. Iedere zoekmachine of -site is anders en heeft zijn sterke en zwakke kanten. Belangrijk is het verschil tussen robots (zoals Google en AltaVista) en indexen (zoals Startpagina en Yahoo). In het algemeen.

  • met een zoekrobot ga je op zoek naar specifieke informatie op een webpagina.
  • met een index ga je op zoek naar een site, waarvan je aanneemt dat de gezochte informatie er te vinden is.
  • Daarnaast kan je gebruikmaken van gespecialiseerde zoekmachines op allerlei terreinen: juridische startpagina's, medicijnen-robots, enz.

3. Gebruik meerdere zoektermen

Internet is te groot. Over zeer veel onderwerpen is meer geschreven dan je ooit kan lezen, en toch zijn er talloze internetters die met een enkel algemeen woord gaan winkelen bij een zoekmachine.

Met uitsluitend termen als: "lespakket", "sesamstraat", "advocatuur" krijg je geen verheffende resultaten. Dus: Wees specifiek: "lespakket basisschool waterbeheersing", "+pino +sesamstraat", en "advocaat" AND "utrecht" bijvoorbeeld.

4. Let op hoofdletters

De meeste zoekmachines maken onderscheid tussen hoofdletters en kleine letters. Wie op zoek is naar informatie over het softwarebedrijf Baan, doet er goed in het woord met een hoofdletter te schrijven om niet-relevante pagina's over werk over te slaan. Dat geldt ook voor pagina's over roofdieren, wanneer je eigenlijk op zoek bent naar artikelen over het nieuwste type Jaguar, het automerk.i

5. Kijk voordat je klikt

Zoekmachines geven niet voor niets het URL van de gevonden pagina. Daar kan je wat aan aflezen wanneer het gaat om de betrouwbaarheid en de afzender van de gevonden informatie.

Let op:

  • Is het een particuliere homepage? Te herkenen aan: een tilde, het woord "user" of domeinnamen bij providers als "geocities" of "tripod"
  • Staan er veel "xxx" in de domeinnaam of het URL? Blote-meidenwaarschuwing.
  • Lees elders in deze rubriek meer over het beoordelen van de betrouwbaarheid van webdocumenten.

6. Een keer zoeken is niet goed genoeg

Als je in een keer precies het gewenste resultaat behaalt, zul je me niet horen. Maar meestal krijg je niet in een keer alle relevante informatie boven water.

Zoeken is vaak een kwestie van vaak proberen. Probeer eerst een globale zoekopdracht, bijvoorbeeld bij een metazoekmachine. Hiermee kan je de juiste termen proberen te achterhalen.

Daarmee kan je veel specifieker zoeken. Als je iets hebt gevonden, probeer dan soortgelijke pagina's te achterhalen, bijvoorbeeld door bij Google de optie "similar pages" aan te klikken, of door "achterstevoren" te zoeken; de eenmaal gevonden site bij Yahoo of een andere index opzoeken, om zo de concurrentie in kaart te brengen.

7. Leer een zoekmachine kennen

Uit onderzoek blijkt steeds weer dat internetters overstappen naar een andere zoekmachine wanneer het resultaat ze niet bevalt. Vaak is het verstandiger om een zoekmachine door en door te leren kennen. Lees eens de helppagina's, ga naar de "Advanced Search"-optie en exploreer de mogelijkheden er van. Vaak is veel meer mogelijk dan je denkt, sterker: er zijn vaak zelfs niet-gedocumenteerde opties. De beste zoekmachine is de zoekmachine die je het beste kent.

8. Let op de Booleaanse syntax

Gevorderde zoekers maken volop gebruik van Booleaanse opdrachten, of beter gezegd: operatoren zoals AND en OR. Soms kunnen deze vervangen worden voor "+" en "-"-tekens, maar dat verschilt per zoekmachine.

Ook is de precieze syntax, de schrijfwijze, niet overal gelijk. Hoe een zoekmachine de syntax verwacht is altijd te lezen op de helppagina's.
Er zijn sites die volstaan met een simpel NOT om zoektermen uit te sluiten, andere verwachten het gebruik van "AND NOT". Soms is "and" genoeg, bij andere sites moet "AND" en alle andere operatoren beslist met hoofdletters worden geschreven.

9. Gebruik een algemene index voor algemene vragen

Voor algemene vragen biedt een index (Startpagina, DMOZ, Yahoo enz.) de beste antwoorden.

Voorbeeld: Een plattegrond van Groningen of Peking, de tekst van het Amerikaanse of Poolse volkslied, het weer in Brisbane of de vertrektijden van de KLM zijn sneller en effectiever via een door mensenhand geselecteerde index op te zoeken dan in het wilde weg met een zoekrobot door 2 miljard webpagina's te zoeken.

10. Twijfel aan je aanvankelijke aannames

Durf te twijfelen aan je aanvankelijke aannames. Is de spelling die je gebruikt inderdaad de juiste, of de enig mogelijke? Is die ene gevonden pagina inderdaad uniek op het web? Is de domeinnaam inderdaad geregistreerd door een overheidsinstantie? Bestaat de informatie die je zoekt eigenlijk wel op het net?

Opmerking
Zoeken is ook een creatief proces waarbij je alle uitgangspunten (en alle hierboven gegeven zoektips) gerust ter discussie kan stellen als dat het resultaat ten goede komt.

(Augustus 2000, bijgewerkt: oktober 2003)